In mei 2011 is de eerste cd van The Rossetis verschenen.
Hij heet "Letter to the world", naar het gedicht "This is my letter to the
world"van Emily Dickinson. Dit korte gedicht verwoordt de motivatie van
kunst in het algemeen, en deze cd in het bijzonder, namelijk dat je altijd
naar vermogen mooie dingen de wereld in moet blijven sturen.
Op de cd zijn 10 Engelse 19de eeuwse gedichten tot moderne songs
gemaakt.
Mijn fascinatie voor de 19de eeuw dateert al van mijn vroege middelbare
schooltijd, toen er uitstekende verfilming van Pride and Prejudice op
tv was. Daarna heb ik alles wat er in de schoolbieb te vinden was van
Jane Austen gelezen, en daarna romans van Charles Dickens en Jane
Eyre van Charlotte Brontë.
Ik droomde er
niet bij weg omdat, zoals een Margrietredactrice laatst
suggereerde, omdat de hoofdpersonen allemaal van die mooie jurken aan hadden en
linten in hun haar. Ik heb daar, soms tot mijn verdriet, niet eens oog
voor!
Wat me zo aantrekt in de mensen en de personages van de 19de eeuw, is
de beperktheid van de keuzes die ze konden maken in hun leven. Hun levens waren
net zo luxueus als die van ons, of nog veel luxueuzer (ik laat nu even het
grootste deel van de bevolking van de 19de eeuw buiten beschouwing en beperk me
tot het kleine goedgeschoolde deel) en toch konden ze veel minder doen dan wij
hier en nu.
Vrouwen konden niet naar de universiteit, mochten geen beroep
uitoefenen, waren afhankelijk van een aardige vader, broer of echtgenoot om
een beetje leefruimte te krijgen.
De mannen zaten ook ingesnoerd in allerlei
conventies en grote verwachtingen.
Kortom, ondanks alle weelde, prachtige
jurken en huizen, was het geen gelukkige maatschappij. En de dichters van die
tijd moesten daar hun weg in vinden en hun woorden voor zoeken.
Emily Dickinson deed dat door zich letterlijk steeds
meer terug te trekken en vanuit haar kamertje in het ouderlijk huis en gedichten
te schrijven die niet voor publicatie bestemd waren en daardoor aan geen enkele
conventie hoefden te voldoen. Wellicht hoopte ze dat er ooit een tijd zou komen,
dat de wereld haar werk zou lezen en waarderen.
Christina
Rossetti zat ook al het grootste deel van haar leven thuis.
Depressies, liefdes die niet doorgingen, teveel heil van religie
verwachten, een symbiotische verstrengeling met haar moeder hebben,
gelukkig voor ons, wel een aantal mooie gedichten opgeleverd.
Emily
Brontë had een vader die al zijn kinderen stimuleerde om zich zoveel
mogelijk geestelijk en creatief te ontwikkelen. Lezen, tekenen, verhalen
vertellen, musiceren en wandelen was dagelijkse kost. Emily was zo
vergroeid met haar geboorteplek, en de vrijheid die ze daar had, dat ze het niet
kon verdragen om ergens gouvernante te worden of iemands vrouw, en ze koos om
bij haar vader te blijven en zijn huishouden te runnen. Haar roman en poëzie
gaan over het landschap waar zij dagelijks in verbleef en over heftige
menselijke gevoelens en conflicten. TBC maakte een eind aan haar veel te korte
leven, waardoor zij niet meer heeft kunnen meemaken hoe succesvol haar werk
was.
Dante Gabriel Rossetti was ook en voornamelijk een
getalenteerd schilder. Zijn portretten van vrouwen spreken nog steeds tot de
verbeelding en zitten in ieders beeldgeheugen, hoewel hij in zijn eigen tijd
niet meteen zeer gewaardeerd werd. De meeste gedichten schreef hij voor zijn
vrouw Elizabeth Siddal en later voor Jane Morris, de vrouw van William Morris.
Hij kampte met een alcohol- en drugsverslaving, vooral nadat zijn vrouw jong
overleed.
John Clare was de zoon van een landarbeider die,
zoals alle landarbeiders in de 19de eeuw, niet kon lezen en schrijven. Dat Clare
het wel leerde en zelfs een succesvol dichter werd, maakte hem een outsider in
zijn eigen milieu en bij het geletterde milieu hoorde hij ook niet omdat hij een
boerenknecht was. Gevoelig als hij was, leidde hij een zeer moeizaam leven vol
depressies. Maar zijn natuurbeschrijvingen zijn prachtig.
Thomas
Hardy, tot slot, beschreef in zijn romans alle rampspoed die met
de name de ongeletterden in de 19de eeuwse samenleving maar kon overkomen. Hij
kón geen vrolijker boeken schrijven. Na het overlijden van zijn vrouw, schreef
hij alleen nog maar poëzie. The Darkling Thrush schreef hij op de
laatste dag van de 19de eeuw. Om hem heen zag hij alleen maar donkerte en
somberheid, maar ineens hij hoorde een lijster zingen alsof er iets
moois gloorde in de nieuwe eeuw.
Natuurlijk was de 20ste eeuw ook
verschrikkelijk met die zinloze en ongeëvenaarde wereldoorlogen, en nu in
de 21ste eeuw dansen we op de vulkaan. Maar in het westen hebben verreweg de
meeste mensen veel meer te kiezen dan hun leeftijdgenoten in de 19de eeuw en
zijn er veel meer methoden gekomen om depressie, verslaving en lichamelijk
ziektes als TBC te behandelen. Dat is dan wellicht waar Hardy de lijster over
hoorde zingen...
